Van een houten noodlokaal uit 1988 tot een wijkcentrum met dertig wekelijkse activiteiten: de aanmeldingen voor de verkiezing Drents Dorpshuis van het Jaar 2026 laten zien hoe verschillend – en hoe waardevol – dorps- en buurthuizen in Drenthe zijn. Achttien organisaties, van kleine dorpen met een paar honderd inwoners tot wijkcentra in Assen en Klazienaveen, hebben zich aangemeld. Wat ze delen is duidelijk: ze zijn het kloppend hart van hun gemeenschap, gerund door vrijwilligers die met hart en ziel naoberschap in de praktijk brengen.
Wat deze dorpshuizen beweegt
In bijna elke aanmelding komt hetzelfde verhaal terug, maar dan in een eigen kleur. Dorpshuizen zijn de plek waar jong en oud elkaar ontmoeten: bij de koffieochtend, de biljartclub, de dorpsmaaltijd of de kaartavond. Ze zijn er voor wie zelfstandig niet meer naar buiten komt en opgehaald wordt, voor nieuwe inwoners die zich snel thuis willen voelen, en voor oud-dorpsgenoten die nooit hun band met het dorp verliezen. Meerdere besturen noemen expliciet de zorg om eenzaamheid en vergrijzing, en zoeken naar nieuwe manieren om juist kwetsbare inwoners te blijven bereiken – met een luisterend oor, een buurtcirkel, een Odense huiskamer voor mensen met beginnende geheugenproblemen, of een dorpsondersteuner die spreekuur houdt.
Tegelijk zijn deze gebouwen springlevend en volop in beweging. Er ontstaan kinderopvang, jongerenruimtes, taallessen voor statushouders, weggeefwinkels, plantjesbibliotheken en zelfs een kapsalon binnen de muren van het dorpshuis. Waar de school (dorpshuizen nemen school functie niet over) sluit of de kroeg verdwijnt, neemt het dorpshuis die plek vaak vanzelfsprekend over.
En hun plannen
De ambities zijn navenant divers. Besturen zetten in op verbouwing en uitbreiding – een nieuwe keuken, een terrasoverkapping, een serre, een grotere kantine of een uitbreiding voor de biljartclub – om meer activiteiten tegelijk mogelijk te maken. Weer anderen investeren juist in toegankelijkheid, met een platformlift of een invalidentoilet, of in praktische zaken zoals lichter meubilair voor oudere vrijwilligers. Nagenoeg alle dorpshuizen werken aan verduurzaming: zonnepanelen, warmtepompen, isolatie en steeds vaker een thuisbatterij, mede om de aankomende afschaffing van de salderingsregeling op te vangen.
Wat al deze plannen gemeen hebben, is dat ze zelden op eigen kracht te realiseren zijn. Vrijwilligers sparen jarenlang, klussen zelf, en kloppen daarnaast aan bij de provincie, de gemeente, fondsen en de eigen achterban om de begroting rond te krijgen. Het runnen van een dorpshuis blijft, zoals een van de besturen het treffend verwoordt, "jaarlijks een hele klus" – en juist daarom verdienen deze vrijwilligers een podium.
De aanmeldingen
Beilen – Het Noorderhuus
Het Noorderhuus in de wijk Noorderhoek wordt al sinds 1988 gerund door buurtvereniging De Noorderhoek en bedient ook omliggende buurten in Beilen-Oost. Met de komst van nieuwe huurwoningen in de buurt is de diversiteit van bezoekers flink toegenomen, en het bestuur houdt bewust rekening met een vergrijzende achterban: over twintig jaar is naar schatting de helft van de leden 60-plus. Het buurthuis doorloopt een verduurzamingstraject in drie fasen: eerst werd het pand vanhet gas af gebracht met warmtepompen, zonnepanelen en een batterijpakket, daarna volgde een complete herinrichting vande zaal met steun van het Rabobank Coöperatiefonds. De derde fase, waarvoor nu wordt aangevraagd, omvat een nieuwe keuken en een terrasoverkapping, zodat gezamenlijk koken en buitenactiviteiten ook bij minder weer door kunnen gaan. De begroting van ruim € 79.000 wordt gedekt door onder meer de provinciale subsidie bewonersinitiatieven, de gemeente en diverse fondsen.
Uffelte – De Vlasbarg'n
Dorpshuis De Vlasbarg'n is 51 jaar geleden door de inwoners van Uffelte zelf gebouwd en is nog altijd het sociale hart vanhet dorp, met meer dan 60 vrijwilligers en één beroepskracht. Het huis is in transitie naar een multifunctioneel centrum: er komt een Odense huiskamer voor mensen met beginnende geheugenproblemen en hun mantelzorgers, een moderne ontmoetingsruimte, een toeristisch startpunt en een eigen, permanente ruimte voor jongeren op de eerste verdieping. Toegankelijkheid krijgt nadrukkelijk aandacht met de aanleg van een platformlift. De renovatie start in juni 2026 en moet begin september klaar zijn voor het nieuwe seizoen; dankzij een Leader-subsidie, eigen middelen, fondsen en vrijwilligersinzet is de financiering al rond.
Coevorden – Ons Clupie (BSV Tuindorp)
Buurt- en speeltuinvereniging Ons Clupie in de wijk Tuindorp organiseert al jaren activiteiten voor jong en oud, van bridgen en Halloween tot een maandelijks inloopuur met welzijn, gemeente en woningstichting. Sinds dit jaar is er een kookgroep met en voor ouderen en een biljartclub, en dit najaar volgt een multiculturele middag om de verbinding tussen bewoners te versterken. Toekomstplannen richten zich op meer inclusiviteit: een koffiemiddag, meer jeugdaanbod en activiteiten voor mensen met een handicap, zoals para-darten. De vereniging leunt op een klein aantal zeer betrokken vrijwilligers en op jaarlijkse subsidieaanvragen om de kosten – zo'n € 1.500 voor het ouderenkoken en € 3.500 voor overige activiteiten per jaar – te kunnen dekken.
Hoogersmilde – De Olde Bieb
De Olde Bieb is het dorpshuis van Dorpsbelangen Hoogersmilde en draait op vrijwilligers die de leefbaarheid vanhet dorp willen versterken. Recent bouwden vrijwilligers zelf een overkapping met glazen wand en screens, en kwam er een nieuwe geluidsinstallatie in de grote zaal. Er is al geïnvesteerd in ledverlichting, dakisolatie en thermopane glas, en het energieverbruik wordt actief in de gaten gehouden. Voor de toekomst wil het dorpshuis de geluidsinstallatie in de kleine zaal vernieuwen en verwarming onder de overkapping aanleggen, zodat die langer in het jaar bruikbaar is – een investering van ongeveer € 15.000, te financieren via sponsoren, sparen en subsidies.
Zweeloo – De Spil
Dorpshuis De Spil staat in het hart van het esdorp Zweeloo en bedient ook de omliggende dorpen. Het huis draait volledig op vrijwilligers en is inmiddels goed verduurzaamd, met geïsoleerde muren en dak, een hybride warmtepomp en batterijopslag voor zonne-energie. Maatschappelijke betrokkenheid staat centraal: elke donderdag houdt het maatschappelijk werk er spreekuur en volgen asielzoekers er Nederlandse les. Toekomstplannen richten zich op uitbreiding van de biljartruimte, met vóórfinanciering en zelfwerkzaamheid, en op nieuw meubilair zodra het spaarpotje weer is aangevuld.
Elp – Dorpshuis Elp
Dorpshuis Elp is gehuisvest in het oude schoolgebouw van het dorp en vertegenwoordigt een lange traditie van sociale cohesie, met meer dan tien activiteiten per week en ruim 75 bezoekers per week. Het gebouw wordt gemoderniseerd en verduurzaamd tot een multifunctionele ruimte met een oefenruimte voor de fanfare, een bibliotheek/vergaderruimte, een functionele zaal voor voorstellingen en een vogel- en voedseltuin. Een eerdere fase verduurzaming (WTW, zonnepanelen, warmtepomp) is al gerealiseerd. De verbouwing moet in het eerste kwartaal van 2027 starten en in het derde kwartaal klaar zijn, met Dorpsbelangen als opdrachtgever en fondsenwerver richting onder meer Leader, Oranjefonds en de Rabobank.
Assen – Wijkcentrum Peelo 't Markehuus
Wijkcentrum Peelo is een zelfstandige stichting die de wijk Peelo ondersteunt met een indrukwekkend aanbod: vanstoelyoga en een schaakclub tot het Odensehuis, een showdownclub voor blinden en een uitleenpunt voor thuiszorghulpmiddelen. Wekelijks zijn er een gratis koffieochtend voor eenzame wijkbewoners en een inloopochtend voor financiële en digitale vragen. Omdat het pand van de gemeente wordt gehuurd, is verduurzaming afhankelijk van de verhuurder, al loopt er een stedenbouwkundig traject waarin het wijkcentrum zijn ruimtebehoefte laat meewegen. De meest concrete wens is nieuw, lichter meubilair (ca. € 36.000) om de vaak oudere vrijwilligers te ontlasten, te financieren via onder meer het Oranjefonds en het Rabobank Coöperatiefonds.
Dalen – MFC De Spinde
MFC De Spinde biedt onderdak aan een breed scala verenigingen, van sport tot muziek, en is sinds januari 2026 ook de uitvalsbasis van de Dorpsondersteuner voor hulp bij boodschappen, gezelschap en praktische ondersteuning. Ruim 80% van de Dalenaren komen er minstens één keer per jaar. Isolatie, zonnepanelen en een warmtepomp zijn al gerealiseerd; nu wil het bestuur een batterij aanschaffen (ca. € 12.000) om de eigen opgewekte energie beter te benutten, mede met het oog op het vervallen van de salderingsregeling per 2027.
't Haantje-Kibbelveen – Ons Dorpshuis
Ons Dorpshuis is het enige centrale trefpunt in de kleine gemeenschap 't Haantje-Kibbelveen (274 inwoners) en wordt beheerd door een stichting samen met vereniging Plaatselijk Belang. Naar aanleiding van een dorpsenquête onderzoekt het bestuur de mogelijkheden van buurtcirkels om inwoners makkelijker met elkaar te verbinden. Het dorpshuis is recent volledig geïsoleerd, van het gas afgesloten en voorzien vanzonnepanelen en een thuisbatterij. Toekomstplannen omvatten de inrichting van het terrein achter het dorpshuis tot een ontmoetings- en speelveld voor alle leeftijden en een calamiteiten-noodsteunpunt, te beginnen met een jeu-de-boulesbaan waarvoor Plaatselijk Belang al middelen heeft gereserveerd.
Nieuw-Weerdinge – MFC de Badde
MFC de Badde draait op twee betaalde beheerders en een grote groep vrijwilligers en huurders, en is voor veel dorpsgenoten een vaste ontmoetingsplek. Wekelijks is er de Eettafel, waar eenzame dorpsgenoten samen een driegangenmaaltijd eten, volledig verzorgd door vrijwilligers; daarnaast is De Badde bloedpriklocatie en Facet-servicepunt. Er zijn al HR++ ketels, airco's en ledverlichting geïnstalleerd, en voor 2026 staat een verlaagd plafond en nieuw glas in de grote zaal op de planning om de stookkosten verder te verlagen – een investering van ruim € 20.000, deels uit eigen middelen en deels via subsidies en fondsen.
Noordscheschut – De Cirkel
Dorpshuis De Cirkel is met een nieuw bestuur bezig het contact met gebruikersorganisaties te herstellen en weer meer activiteiten en feesten te organiseren. Het bestuur wil de kantine uitbreiden door de voorgevel vijf meter naar voren te verplaatsen, zodat er ongeveer 50 m² extra, flexibel te gebruiken ruimte ontstaat voor gelijktijdige activiteiten. Door ik gesprek met de gemeente – eigenaar van het pand – wordt ook verduurzaming van het gebouw besproken, met als doel dit zoveel mogelijk te combineren met de verbouwing. Concrete kosten zijn er nog niet; een bouwtekening en kostenraming zijn in de maak.
De door de vakjury gekozen dorpshuizen
Roderwolde – Dorpshuis Roderwolde
Dorpshuis Roderwolde maakt deel uit van een multifunctionele accommodatie uit 1972 en wordt gerund door een achtkoppig bestuur met 40 tot 50 vrijwilligers. Het huis nam de afgelopen jaren activiteiten van de gesloten dorpskroeg over en biedt nu onder meer biljart, jeu de boules en een jeugdsoos. Met steun van een provinciale subsidie wordt gewerkt aan een toegankelijker toilet voor mindervaliden, en het dorpshuis wil meer inzetten op samen eten en koken om nieuwe vriendschappen te laten ontstaan. De begroting voor de verbouwing bedraagt €130.000, Onder meer de provincie, het Oranje Fonds, het VSB-fonds, de gemeente en een aanzienlijke eigen bijdrage van het dorp zelf moeten deze kosten gaan dekken.
Drouwenerveen – Het Vertier
Het Vertier Drouwenerveen organiseert activiteiten voor bewoners en fungeert als schakel tussen inwoners en gemeente, met aandacht voor verkeer, veiligheid en groen. Het dorpshuis is in 2023 al verduurzaamd met zonnepanelen, twee warmtepompen en ledverlichting, en beschikt over een betonnen ijsbaan die het hele jaar door voor activiteiten wordt gebruikt. Naoberschap krijgt vorm door regelmatig langs te gaan voor een praatje, hulp bij boodschappen en vervoer te bieden, en jongeren als vrijwilliger te betrekken. Concrete vervolgplannen worden nog verder uitgewerkt, in samenwerking met de gemeente Borger-Odoorn en lokale ondernemers.
Vledderveen – De Heidehoek
De Heidehoek is al veertig jaar het kloppend hart vanVledderveen en heeft zich steeds aangepast aan wat het dorp nodig had: toen de school sloot ontstond huiskamer "Bij Ons", en het tweewekelijkse dorpscafé groeide uit tot een vaste ontmoetingsplek. Naoberschap is er geen activiteit maar een manier van leven – wie niet zelfstandig kan komen, wordt opgehaald, en ook oud-inwoners blijven welkom. Voor de toekomst droomt het bestuur van een vernieuwde entree en een toegankelijk terras (begroot op € 31.600) en, op langere termijn, een gemoderniseerde keuken (€ 47.000), afhankelijk van beschikbare financiële middelen en de gesprekken met de gemeente over de toekomstige huisvesting.
Ekehaar – De Eekhof
Dorpshuis de Eekhof is al vijftig jaar het kloppend hart vanEkehaar en huisvest sinds twee jaar ook een kinderopvang, wat de verbinding tussen generaties versterkt. Naoberschap krijgt vorm door een laagdrempelige sfeer en persoonlijke aandacht voor iedereen die minder makkelijk aansluiting vindt. Het bestuur werkt aan het grootschalige project "Dorpshuis 2.0": een grondige modernisering en verduurzaming van het gebouw, begroot op € 1,6 miljoen, waarvoor de vergunningsaanvraag inmiddels loopt en realisatie in 2027 wordt voorzien.
Klazienaveen – MFC Noorderbreedte / Huis van Actief Burgerschap
MFC Noorderbreedte heeft zich aangesloten bij het landelijke netwerk van Huizen van Actief Burgerschap en profileert zich als clubhuis, werkplaats en hoofdkantoor vanbewonersinitiatieven in Klazienaveen. Er is een samenwerking met dagcentrum Jamie's, een weggeefkledingwinkel en een plantjesbibliotheek, en het huis wil de spil zijn in informele zorg via naoberschap en buurtnetwerken. Jongeren organiseren zelf events rond mentaal welzijn, en er loopt al jaren een masterplan voor verduurzaming dat dit jaar in een stroomversnelling lijkt te komen. Concrete wensen voor de korte termijn zijn nieuw straatmeubilair voor het buurtterras en een nieuwe lichtbak voor meer zichtbaarheid.
De Wijk – Dorpshuis De Wijk
Dorpshuis De Wijk is de belangrijkste sociale voorziening vanhet dorp, met meer dan 50 vaste gebruikersclubs en ongeveer 27.500 bezoekers per jaar. Het huisvest onder meer een Odensehuis, een Long-Covid café en een inloop van Welzijn de Wolden, en organiseert een maandelijks sociaal eetpunt. Waar het dorpshuis ooit kampte met beperkte openingstijden en een structureel tekort, is de exploitatie inmiddels bijna kostendekkend dankzij vernieuwing en ondernemerschap. Voor de korte termijn staan ledverlichting in het hele pand, workshops samen koken en internationaal koken, en nieuwe jeugdactiviteiten op de planning.
Met deze achttien aanmeldingen laat Drenthe zien hoe levendig, veerkrachtig en verschillend haar dorps- en buurthuizen zijn. Wie de titel Drents Dorpshuis van het Jaar 2026 ook mag winnen: elk van deze plekken is, in de woorden van meerdere besturen zelf, "het kloppend hart" van het dorp of de wijk.